Orhanlı Yaşam Portalı
Kafkas Kültürü
Abhaz Müzikleri Download
14 Mar
Kafkas Halk Dansları Çeşitleri ve Anlamları
8 Haz
ZIGATHLET
Zıgathlet, Çerkes dansında en hızlı ritme sahip oyunlar arasındadır. Bu dans, Çerkeslerin vazgeçilmezlerinden olan atların hareketlerinden esinlenilerek koreografi haline getirilmiştir. Zıgathlet’te Çerkes atlı savaşçıları, bu savaşçıların hareketlerindeki pratiklik ve çeviklik ön plana çıkmaktadır. Bu dans, Çerkes gençlerinin arasındaki tatlı ve sert mücadeleyi anlatmaktadır.
KAFE QUANÇE
Bir yada birden fazla çiftle oynanan ve genelde ağır ritimli bir danstır. Ağır ritimle başlayıp hafif hızlanan ve tekrar ağır ritimde biten bu dansta, Çerkes erkek ve kızlarının asaleti, coşkusu ön plana çıkmaktadır.
WUIC
Çerkeslerin en eski danslarından bir tanesidir ve törensel niteliktedir. İki bin yaşındaki Nart Mitolojisi’nin müziği de Wuic dansının müziğidir. Düğünlerde erkek ve kızların sohbet etmelerine imkan verecek şekilde koreografi edilen bu dans, genelde düğünlerin başlangıcında ve bitişinde oynanmaktadır. Wuic ibadet, Wuic aşk, Wuic buluşma, Wuic gelenek, Wuic ömrün başlangıcı, yaşamın sonu olmadığını gösteren bir danstır.
LEPERIFE(Tleperuj)
Anavatan’da yakın bir zamana kadar unutulmuş fakat Diaspora’da oynanmaya devam edilen, hafif aksak ritimli olan bir danstır. Koreografi müzikle bütünleşmiştir. Gerek kız gerekse erkek dansçı bu oyunda kendi maharetlerini sergileyebilme imkanına sahiptir.
OŞHAMAFUE
Avrupa Kıtası’nın en yüksek dağı olan ELBRUZ (Oşhamafue) aynı zamanda Kafkasya’nın da sembolüdür. Çerkeslerin ritmi hızlı olan danslarından bir tanesidir. Bu dans Elbruz’un selamını tüm Çerkeslere iletmek üzere koreografi haline getirilmiştir.
GUŞEXEPXE
Çerkeslerin geleneklerinden küçük bir bölümünü yansıtan tiyatral bir danstır. Çerkes inanışlarına göre, çocuğun doğumundan sonra annenin güçsüz düşmesi ve çocuğunu koruyamaz halde olduğundan, kötü ruhların çocuğa zarar verdiği düşünülürdü. Akrabalar ve komşular kötü ruhların çocuğa zarar vermesini önlemek üzere toplanarak eğlenceler düzenlerlerdi. Doğan çocuk kız ise o evden beyaz güvercinler havaya uçurulur, erkek ise silah sıkılırdı. Eskiden bu eğlenceler bir hafta kadar sürmekteydi, günümüzde ise bu geleneğe rastlanılmamaktadır.
MEZDEGU
Çerkesler gençlerinin çok sevdiği danslardan bir tanesi olup hızlı ritimlidir. Günümüzde düğünlerde Şeşen ismiyle bilinerek oynanan bu dansta erkekler çevikliklerini, hızlarını ve tüm maharetlerini yansıtırken, kızlar ise asaletlerini, zarifliklerini sergilemektedir.
KAMARIFE
Çerkesler, nüfus olarak az olmalarına rağmen bulundukları coğrafyanın stratejik önemi sebebiyle bir çok savaşta yer almışlardır. Ve az nüfuslarıyla bu savaşlardan galip gelmek için silahlarını iyi kullanmaları gerekmekteydi. Çerkesler, çocukluklarında silahları oyunlarında kullandıkları için iyi birer silahşor olarak yetişiyorlardı. Bıçağa benzeyen fakat daha büyük, iki tarafı keskin ve ucu sivri olan Kama; Çerkeslerin yanlarından hiçbir zaman ayırmadıkları bir numaralı silahıydı. Kamarıfe, Çerkeslerin Kama’yı kolay bir şekilde nasıl kullandıklarını gösteren bir danstır.
JEŞTEYVUE
Rus-Kafkas savaşlarının devam ettiği dönemde, 1779 yılının ilkbaharında Kabardey Pşı ve Work’larından oluşan 3 bin kişilik bir birlik, Rus askerleri tarafından kuşatıldı. Bütün Çerkes boylarından elçilerin de bulunduğu bu birlik düşmanın ancak onda biri kadardı ve modern silahlardan yoksundu. Ruslar, Çerkes birliğine teslim olmaları yönünde çağrıda bulundu. Ancak Çerkesler, gerek onurları gerekse yaşam tarzlarından dolayı teslim olmadı. Ve o gece 3 bin Çerkes’in bir daha güneşin doğuşunu göremeyeceği kanlı bir savaş yaşandı. Jeşteyvue (Gece Baskını), bu savaşı koreografize eden bir danstır.
SOZRESH
Bereketin, bolluğun, düzenin, aile dirliğinin tanrısı olan Sozresh’in törenini anlatan bu dans, sonbaharda hasat bittikten sonra yeni yıl ürünü için şükran seremonisini anlatmaktadır. Bereket Tanrısı Sozresh’in simgesi ‘yedi çatallı bir alıç dalı’ veya ‘yedi çatallı geyik boynuzudur’. Dalların üzerine mumlar dikilirdi. Bu suretin etrafında yapılan Wuic, Çerkesler için o senenin ürününe şükür, gelecek sene için de dua niteliğini taşırdı.
ZEFAK’O
Ağır ritimli bir dans olup, Kaşen olmak isteyenlerin birbirlerine karşı aşk duygularının, ilgilerinin olup olmadığını anlamak üzere kurulmuş ve bunları konu alan bir danstır.
Kafkas Müziklerini Bilgisayarına İndir
8 Haz
Aşağıda Bulunan Tüm Kafkas Ezgilerini Mp3 olarak bilgisayarınıza indirmek için >>TIKLAYINIZ<<
(Elbruz.org.tr sitesinden alıntıdır)
O sayfada bulacağınız kafkas mp3 lerinin listesi :
Abaza Ezgileri
01ABAZA.MP3
02ABAZA.MP3
03ABAZA.MP3
04ABAZA.MP3
05ABAZA.MP3
06ABAZA.MP3
07ABAZA.MP3
08ABAZA.MP3
09ABAZA.MP3
10ABAZA.MP3
11ABAZA.MP3
12ABAZA.MP3
13ABAZA.MP3
14ABAZA.MP3
15ABAZA.MP3
16ABAZA.MP3
17ABAZA.MP3
18ABAZA.MP3
19ABAZA.MP3
Abhaz Wored
abhaz_wored_01.mp3
abhaz_wored_02.mp3
abhaz_wored_03.mp3
abhaz_wored_04.mp3
abhaz_wored_05.mp3
abhaz_wored_06.mp3
abhaz_wored_07.mp3
abhaz_wored_08.mp3
abhaz_wored_09.mp3
abhaz_wored_10.mp3
abhaz_wored_11.mp3
abhaz_wored_12.mp3
abhaz_wored_13.mp3
abhaz_wored_14.mp3
abhaz_wored_15.mp3
abhaz_wored_16.mp3
abhaz_wored_17.mp3
abhaz_wored_18.mp3
abhaz_wored_19.mp3
abhaz_wored_20.mp3
abhaz_wored_21.mp3
abhaz_wored_22.mp3
abhaz_wored_23.mp3
abhaz_wored_24.mp3
abhaz_wored_25.mp3
abhaz_wored_26.mp3
abhaz_wored_27.mp3
abhaz_wored_28.mp3
abhaz_wored_29.mp3
abhaz_wored_30.mp3
abhaz_wored_31.mp3
Abhazya Devlet Korosu
Abhazya_Devlet_Korosu_01.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_02.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_03.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_04.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_05.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_06.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_07.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_08.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_09.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_10.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_11.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_12.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_13.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_14.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_15.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_16.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_17.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_18.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_19.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_20.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_21.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_22.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_23.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_24.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_25.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_26.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_27.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_28.mp3
Abhazya_Devlet_Korosu_29.mp3
Abida Album3
Track01.mp3
Track02.mp3
Track03.mp3
Track04.mp3
Track05.mp3
Track06.mp3
Track07.mp3
Track08.mp3
Track09.mp3
Track10.mp3
Abida Album4
Track01.mp3
Track02.mp3
Track03.mp3
Track04.mp3
Track05.mp3
Track06.mp3
Track07.mp3
Track08.mp3
Track09.mp3
Adige Diaspora Usa2003
Adige_Diaspora_01.mp3
Adige_Diaspora_02.mp3
Adige_Diaspora_03.mp3
Adige_Diaspora_04.mp3
Adige_Diaspora_05.mp3
Adige_Diaspora_06.mp3
Adige_Diaspora_07.mp3
Adige_Diaspora_08.mp3
Adige_Diaspora_09.mp3
Adige Mix
01 – Track 1.mp3
02 – Track 2.mp3
03 – Track 3.mp3
04 – Track 4.mp3
05 – Track 5.mp3
06 – Track 6.mp3
07 – Track 7.mp3
08 – Track 8.mp3
09 – Track 9.mp3
10 – Track 10.mp3
13 – Track 13.mp3
14 – Track 14.mp3
Adige Wored
adige_01.mp3
adige_02.mp3
adige_03.mp3
adige_04.mp3
adige_05.mp3
adige_06.mp3
adige_07.mp3
adige_08.mp3
adige_09.mp3
adige_10.mp3
adige_11.mp3
adige_12.mp3
adige_13.mp3
adige_14.mp3
adige_15.mp3
adige_16.mp3
adige_17.mp3
adige_18.mp3
adige_19.mp3
adige_20.mp3
Adigey
ADIGEY 01.mp3
ADIGEY 02.mp3
ADIGEY 03.mp3
ADIGEY 04.mp3
ADIGEY 05.mp3
ADIGEY 06.mp3
ADIGEY 07.mp3
ADIGEY 08.mp3
ADIGEY 09.mp3
ADIGEY 10.mp3
ADIGEY 11.mp3
Albert Lacha1
ALBERT LACHA 01.mp3
ALBERT LACHA 02.mp3
ALBERT LACHA 03.mp3
ALBERT LACHA 04.mp3
ALBERT LACHA 05.mp3
ALBERT LACHA 06.mp3
ALBERT LACHA 07.mp3
ALBERT LACHA 08.mp3
ALBERT LACHA 09.mp3
ALBERT LACHA 10.mp3
ALBERT LACHA 11.mp3
Albert Lacha2
ALBERT LACHA 2 01.mp3
ALBERT LACHA 2 02.mp3
ALBERT LACHA 2 03.mp3
ALBERT LACHA 2 04.mp3
ALBERT LACHA 2 05.mp3
ALBERT LACHA 2 06.mp3
ALBERT LACHA 2 07.mp3
ALBERT LACHA 2 08.mp3
ALBERT LACHA 2 09.mp3
ALBERT LACHA 2 10.mp3
ALBERT LACHA 2 11.mp3
Amer Bazoga
01.mp3
02.mp3
03.mp3
04.mp3
05.mp3
06.mp3
07.mp3
08.mp3
09.mp3
10.mp3
11.mp3
12.mp3
13.mp3
14.mp3
Track1.mp3
Track13.mp3
Track2.mp3
Anzoriko Ceslav
adige_xeuk_a1_SixuemYiWored.mp3
adige_xeuk_a2_AdigeNise.mp3
adige_xeuk_a3_SiAdigeySiXeu.mp3
adige_xeuk_a4_Psikxaskxapem.mp3
adige_xeuk_a5_WueKagazej.mp3
adige_xeuk_a6_HasexerKizese.mp3
adige_xeuk_a7_TxamFitxuigap.mp3
adige_xeuk_a8_SelamirYasaxi.mp3
adige_xeuk_b1_SipxuezeuxSiD.mp3
adige_xeuk_b2_WuidejSinakoe.mp3
adige_xeuk_b3_SinaneDaxe.mp3
adige_xeuk_b4_AdigeXeuk.mp3
adige_xeuk_b5_SeSiWoredxer.mp3
adige_xeuk_b6_SiDuney.mp3
adige_xeuk_b7_TeWukoreSiKua.mp3
adige_xeuk_b8_ZifezgadeniDu.mp3
AslanLiev
AslanLiev_01.mp3
AslanLiev_02.mp3
AslanLiev_03.mp3
AslanLiev_04.mp3
AslanLiev_05.mp3
AslanLiev_06.mp3
AslanLiev_07.mp3
AslanLiev_08.mp3
AslanLiev_09.mp3
AslanLiev_10.mp3
AslanLiev_11.mp3
AslanLiev_12.mp3
AslanLiev_13.mp3
Bataj Mahmud
BATAJ MAHMUD 01.mp3
BATAJ MAHMUD 02.mp3
BATAJ MAHMUD 03.mp3
BATAJ MAHMUD 04.mp3
BATAJ MAHMUD 05.mp3
BATAJ MAHMUD 06.mp3
BATAJ MAHMUD 07.mp3
BATAJ MAHMUD 08.mp3
Bjamiy Wored
Bjamiy_Wored_01.mp3
Bjamiy_Wored_02.mp3
Bjamiy_Wored_03.mp3
Bjamiy_Wored_04.mp3
Bjamiy_Wored_05.mp3
Bjamiy_Wored_06.mp3
Bjamiy_Wored_07.mp3
Bjamiy_Wored_08.mp3
Bjamiy_Wored_09.mp3
Bjamiy_Wored_10.mp3
Bjamiy_Wored_11.mp3
Bjamiy_Wored_12.mp3
Bjamiy_Wored_13.mp3
Bjamiy_Wored_14.mp3
Bjamiy_Wored_15.mp3
Bjamiy_Wored_16.mp3
Bjamiy_Wored_17.mp3
Bjamiy_Wored_18.mp3
Bjamiy_Wored_19.mp3
Yistanbilakoe.mp3
Cerkes Ezgileri
Cerkes_Ezgileri_A1.mp3
Cerkes_Ezgileri_A2.mp3
Cerkes_Ezgileri_A3.mp3
Cerkes_Ezgileri_A4.mp3
Cerkes_Ezgileri_A5.mp3
Cerkes_Ezgileri_A6.mp3
Cerkes_Ezgileri_A7.mp3
Cerkes_Ezgileri_A8.mp3
Cerkes_Ezgileri_A9.mp3
Cerkes_Ezgileri_B01.mp3
Cerkes_Ezgileri_B02.mp3
Cerkes_Ezgileri_B03.mp3
Cerkes_Ezgileri_B04.mp3
Cerkes_Ezgileri_B05.mp3
Cerkes_Ezgileri_B06.mp3
Cerkes_Ezgileri_B07.mp3
Cerkes_Ezgileri_B08.mp3
Cerkes_Ezgileri_B09.mp3
Cerkes_Ezgileri_B10.mp3
Cerkes_Ezgileri_B11.mp3
Deghanaw
deghanaw_01.mp3
deghanaw_02.mp3
deghanaw_03.mp3
deghanaw_04.mp3
deghanaw_05.mp3
deghanaw_06.mp3
deghanaw_07.mp3
deghanaw_08.mp3
deghanaw_09.mp3
deghanaw_10.mp3
deghanaw_11.mp3
deghanaw_12.mp3
deghanaw_13.mp3
deghanaw_14.mp3
deghanaw_15.mp3
deghanaw_16.mp3
deghanaw_17.mp3
deghanaw_18.mp3
deghanaw_19.mp3
deghanaw_20.mp3
deghanaw_21.mp3
Dudar
Dudar_01.mp3
Dudar_02.mp3
Dudar_03.mp3
Dudar_04.mp3
Dudar_05.mp3
Dudar_06.mp3
Dudar_07.mp3
Dudar_08.mp3
Dudar_09.mp3
Dudar_10.mp3
Dudar_11.mp3
Dudar_12.mp3
Dudar_13.mp3
Dudar_14.mp3
Dudar_15.mp3
Dziba Fatima
FATIMA DZIBA 01.mp3
FATIMA DZIBA 02.mp3
FATIMA DZIBA 03.mp3
FATIMA DZIBA 04.mp3
FATIMA DZIBA 05.mp3
FATIMA DZIBA 06.mp3
FATIMA DZIBA 07.mp3
FATIMA DZIBA 08.mp3
FATIMA DZIBA 09.mp3
FATIMA DZIBA 10.mp3
FATIMA DZIBA 11.mp3
FATIMA DZIBA 12.mp3
Enstrumental
01ENST.MP3
02ENST.MP3
03ENST.MP3
04ENST.MP3
05ENST.MP3
06ENST.MP3
07ENST.MP3
08ENST.MP3
09ENST.MP3
10ENST.MP3
11ENST.MP3
12ENST.MP3
13ENST.MP3
14ENST.MP3
15ENST.MP3
16ENST.MP3
17ENST.MP3
18ENST.MP3
19ENST.MP3
20ENST.MP3
21ENST.MP3
22ENST.MP3
23ENST.MP3
24ENST.MP3
25ENST.MP3
26ENST.MP3
27ENST.MP3
Haradura Dine
haradura_dine_a01.mp3
haradura_dine_a02.mp3
haradura_dine_a03.mp3
haradura_dine_a04.mp3
haradura_dine_a05.mp3
haradura_dine_a06.mp3
haradura_dine_a07.mp3
haradura_dine_a08.mp3
haradura_dine_b01.mp3
haradura_dine_b02.mp3
haradura_dine_b03.mp3
haradura_dine_b04.mp3
haradura_dine_b05.mp3
haradura_dine_b06.mp3
haradura_dine_b07.mp3
haradura_dine_b08.mp3
Haradura Dine2
DINA HARADURA 01.mp3
DINA HARADURA 02.mp3
DINA HARADURA 03.mp3
DINA HARADURA 04.mp3
DINA HARADURA 05.mp3
DINA HARADURA 06.mp3
DINA HARADURA 07.mp3
DINA HARADURA 08.mp3
DINA HARADURA 09.mp3
DINA HARADURA 10.mp3
DINA HARADURA 11.mp3
DINA HARADURA 12.mp3
DINA HARADURA 13.mp3
DINA HARADURA 14.mp3
DINA HARADURA 15.mp3
DINA HARADURA 16.mp3
DINA HARADURA 17.mp3
Islamey1
islamey_01.mp3
islamey_02.mp3
islamey_03.mp3
islamey_04.mp3
islamey_05.mp3
islamey_06.mp3
islamey_07.mp3
islamey_08.mp3
islamey_09.mp3
islamey_10.mp3
islamey_11.mp3
islamey_12.mp3
islamey_13.mp3
islamey_14.mp3
islamey_15.mp3
islamey_16.mp3
islamey_17.mp3
Islamey2
islamey_01.mp3
islamey_02.mp3
islamey_03.mp3
islamey_04.mp3
islamey_05.mp3
islamey_06.mp3
islamey_07.mp3
islamey_08.mp3
islamey_09.mp3
islamey_10.mp3
islamey_11.mp3
Islamey3
ISLAMY 01.MP3
ISLAMY 02.mp3
ISLAMY 03.mp3
ISLAMY 04.mp3
ISLAMY 05.mp3
ISLAMY 06.mp3
ISLAMY 07.mp3
ISLAMY 08.mp3
ISLAMY 09.mp3
ISLAMY 10.mp3
ISLAMY 11.mp3
ISLAMY 12.mp3
ISLAMY 13.mp3
ISLAMY 14.mp3
ISLAMY 15.mp3
ISLAMY 16.MP3
ISLAMY 17.mp3
ISLAMY 18.mp3
ISLAMY 19.MP3
ISLAMY 20.MP3
ISLAMY 21.MP3
ISLAMY 22.MP3
ISLAMY 23.MP3
Jordan
Jordan_01.mp3
Jordan_02.mp3
Jordan_03.mp3
Jordan_04.mp3
Jordan_05.mp3
Jordan_06.mp3
Jordan_07.mp3
Jordan_08.mp3
Jordan_09.mp3
Jordan_10.mp3
Jordan_11.mp3
Jordan_12.mp3
Jordan_13.mp3
Jordan_14.mp3
Jordan_15.mp3
Jordan_16.mp3
Jordan_17.mp3
Jordan_18.mp3
Jordan Al Jel 2002
JORDAN 01.mp3
JORDAN 02.mp3
JORDAN 03.mp3
JORDAN 04.mp3
JORDAN 05.mp3
JORDAN 06.mp3
JORDAN 07.mp3
JORDAN 08.mp3
JORDAN 09.mp3
JORDAN 10.mp3
Kabardeyce Nostalgia1
01KAB.MP3
02KAB.MP3
03KAB.MP3
04KAB.MP3
05KAB.MP3
06KAB.MP3
07KAB.MP3
08KAB.MP3
09KAB.MP3
10KAB.MP3
11KAB.MP3
12KAB.MP3
13KAB.MP3
14KAB.MP3
15KAB.MP3
16KAB.MP3
17KAB.MP3
18KAB.MP3
Kabardeyce Nostalgia2
01 – Nostalgia – Hapzey Kafe.mp3
02 – Nostalgia – Peserey Kafe-Lhagunige Wered.mp3
03 – Nostalgia – Werkh Kafe.mp3
04 – Nostalgia – Nisashe.mp3
05 – Nostalgia – Peserey Wuic.mp3
06 – Nostalgia – Jilakhsteney Kafe.mp3
07 – Nostalgia – Goshe Ghrase.mp3
08 – Nostalgia – Mamxexh Kafe.mp3
09 – Nostalgia – Haji Kazbek yi Kafe.mp3
10 – Nostalgia – Hicret.mp3
11 – Nostalgia – Ubih Kafe.mp3
12 – Nostalgia – Wuic Xhurey.mp3
13 – Nostalgia – Habez Kafe.mp3
14 – Nostalgia – Aslenjeri.mp3
15 – Nostalgia – Kushmezeguey Kafe.mp3
16 – Nostalgia – Hajim Yisarik Kafe.mp3
17 – Nostalgia – Pshashe Kafe.mp3
18 – Nostalgia – Ceug.mp3
Kabardinka1
kabardinka01_islamey.mp3
kabardinka02_kama_dansi.mp3
kabardinka03_goase_ghase.mp3
kabardinka04_erkekler_dansi.mp3
kabardinka05_bjedug_islamey.mp3
kabardinka06_mezdeug.mp3
kabardinka07_kafe_guance.mp3
kabardinka08_tleperif.mp3
kabardinka09_work_kafe.mp3
kabardinka10_abrek.mp3
kabardinka11_peserey_kilic.mp3
kabardinka12_kafe.mp3
kabardinka13_wuic.mp3
kabardinka14_muzik.mp3
kabardinka15_sozrec.mp3
Kabardinka2
Kabardinka_01.mp3
Kabardinka_02.mp3
Kabardinka_03.mp3
Kabardinka_04.mp3
Kabardinka_05.mp3
Kabardinka_06.mp3
Kabardinka_07.mp3
Kabardinka Jordan
KABARDINKA 01.mp3
KABARDINKA 02.mp3
KABARDINKA 03.mp3
KABARDINKA 04.mp3
KABARDINKA 05.mp3
KABARDINKA 06.mp3
KABARDINKA 07.mp3
KABARDINKA 08.mp3
KABARDINKA 09.mp3
KABARDINKA 10.mp3
Kafdaginda Kardelen
A1_Sarikamis.mp3
A2_Hatav.mp3
A3_Adige_Koyleri.mp3
A4_Sermafe.mp3
A5_Sevgiliye.mp3
A6_Adige_Ulkesi.mp3
B1_Cecenyaya_Selam.mp3
B2_Adige_Gelini.mp3
B3_Istanbulako.mp3
B4_Vatana_Ozlem.mp3
Kardangush Zaramuk1
Zaramuk_01.mp3
Zaramuk_02.mp3
Zaramuk_03.mp3
Zaramuk_04.mp3
Zaramuk_05.mp3
Zaramuk_06.mp3
Zaramuk_07.mp3
Zaramuk_08.mp3
Zaramuk_09.mp3
Zaramuk_10.mp3
Zaramuk_11.mp3
Zaramuk_12.mp3
Zaramuk_13.mp3
Zaramuk_14.mp3
Zaramuk_15.mp3
Zaramuk_16.mp3
Zaramuk_17.mp3
Zaramuk_18.mp3
Zaramuk_19.mp3
Kardangush Zaramuk2
KARDANGUCHA ZARAMUK 01.mp3
KARDANGUCHA ZARAMUK 02.MP3
KARDANGUCHA ZARAMUK 03.MP3
KARDANGUCHA ZARAMUK 04.MP3
KARDANGUCHA ZARAMUK 05.mp3
KARDANGUCHA ZARAMUK 06.MP3
KARDANGUCHA ZARAMUK 07.MP3
KARDANGUCHA ZARAMUK 08.MP3
KARDANGUCHA ZARAMUK 09.MP3
KARDANGUCHA ZARAMUK 10.MP3
KARDANGUCHA ZARAMUK 11.MP3
KARDANGUCHA ZARAMUK 12.MP3
Kardangush Zaramuk3
KARDANGUSH ZRAMUK 01.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 02.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 03.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 04.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 05.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 06.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 07.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 08.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 09.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 10.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 11.mp3
KARDANGUSH ZRAMUK 12.mp3
Kasherga Kuratsa
KASHERGA KURATSA 01.mp3
KASHERGA KURATSA 02.mp3
KASHERGA KURATSA 03.mp3
KASHERGA KURATSA 04.mp3
KASHERGA KURATSA 05.mp3
KASHERGA KURATSA 06.mp3
KASHERGA KURATSA 07.mp3
KASHERGA KURATSA 08.mp3
KASHERGA KURATSA 09.mp3
KASHERGA KURATSA 10.mp3
KASHERGA KURATSA 11.mp3
KASHERGA KURATSA 12.mp3
KASHERGA KURATSA 13.mp3
KASHERGA KURATSA 14.mp3
KASHERGA KURATSA 15.mp3
KASHERGA KURATSA 16.mp3
KASHERGA KURATSA 17.mp3
KASHERGA KURATSA 18.mp3
KASHERGA KURATSA 19.mp3
KASHERGA KURATSA 20.mp3
KASHERGA KURATSA 21.mp3
Maremuka Xocen
MAREMUKA XOCEN 01.mp3
MAREMUKA XOCEN 02.mp3
MAREMUKA XOCEN 03.mp3
MAREMUKA XOCEN 04.mp3
MAREMUKA XOCEN 05.mp3
MAREMUKA XOCEN 06.mp3
MAREMUKA XOCEN 07.mp3
MAREMUKA XOCEN 08.mp3
MAREMUKA XOCEN 09.mp3
MAREMUKA XOCEN 10.mp3
MAREMUKA XOCEN 11.mp3
MAREMUKA XOCEN 12.mp3
MAREMUKA XOCEN 13.mp3
MAREMUKA XOCEN 14.mp3
MAREMUKA XOCEN 15.mp3
MAREMUKA XOCEN 16.mp3
MAREMUKA XOCEN 17.mp3
MAREMUKA XOCEN 18.mp3
MAREMUKA XOCEN 19.mp3
MAREMUKA XOCEN 20.mp3
MAREMUKA XOCEN 21.mp3
MAREMUKA XOCEN 22.mp3
MAREMUKA XOCEN 23.mp3
MAREMUKA XOCEN 24.mp3
Nahus Kerim1
Nahushev_Cherim_01.mp3
Nahushev_Cherim_02.mp3
Nahushev_Cherim_03.mp3
Nahushev_Cherim_04.mp3
Nahushev_Cherim_05.mp3
Nahushev_Cherim_06.mp3
Nahushev_Cherim_07.mp3
Nahushev_Cherim_08.mp3
Nahushev_Cherim_09.mp3
Nahushev_Cherim_10.mp3
Nahushev_Cherim_11.mp3
Nahushev_Cherim_12.mp3
Nahus Kerim2
01nahus.mp3
02nahus.mp3
03nahus.mp3
04nahus.mp3
05nahus.mp3
06nahus.mp3
07nahus.mp3
08nahus.mp3
09nahus.mp3
10nahus.mp3
11nahus.mp3
12nahus.mp3
Nahus Kerim3
nahusA01.mp3
nahusA02.mp3
nahusA03.mp3
nahusA04.mp3
nahusA05.mp3
nahusA06.mp3
nahusA07.mp3
nahusA08.mp3
nahusA09.mp3
nahusB01.mp3
nahusB02.mp3
nahusB03.mp3
nahusB04.mp3
nahusB05.mp3
nahusB06.mp3
nahusB07.mp3
nahusB08.mp3
nahusB09.mp3
Nalcik Zuber
nalcik_01.mp3
nalcik_02.mp3
nalcik_03.mp3
nalcik_04.mp3
nalcik_05.mp3
nalcik_06.mp3
nalcik_07.mp3
nalcik_08.mp3
nalcik_09.mp3
nalcik_10.mp3
Nalmes
nalmes01.mp3
nalmes02.mp3
nalmes03.mp3
nalmes04.mp3
nalmes05.mp3
nalmes06.mp3
nalmes07.mp3
nalmes08.mp3
nalmes09.mp3
nalmes10.mp3
nalmes11.mp3
nalmes12.mp3
Olga Sakur
OLGA SAKUR 01.mp3
OLGA SAKUR 02.mp3
OLGA SAKUR 03.mp3
OLGA SAKUR 04.mp3
OLGA SAKUR 05.mp3
OLGA SAKUR 06.mp3
OLGA SAKUR 07.mp3
OLGA SAKUR 08.mp3
OLGA SAKUR 09.mp3
OLGA SAKUR 10.mp3
Oshten
Oshten_01.mp3
Oshten_02.mp3
Oshten_03.mp3
Oshten_04.mp3
Oshten_05.mp3
Oshten_06.mp3
Oshten_07.mp3
Oshten_08.mp3
Oshten_09.mp3
Oshten_10.mp3
Oshten_11.mp3
Oshten_12.mp3
Oshten_13.mp3
Oshten_14.mp3
Oshten_15.mp3
Oshten_16.mp3
Oshten_17.mp3
Oshten_18.mp3
Oshten_19.mp3
Saeed Bazoga
Track01.mp3
Track02.mp3
Track03.mp3
Track04.mp3
Track05.mp3
Track06.mp3
Track07.mp3
Track08.mp3
Track09.mp3
Track10.mp3
Track11.mp3
Track12.mp3
Shauaj Elmerza
SHAUAJ ELMERZA 01.mp3
SHAUAJ ELMERZA 02.mp3
SHAUAJ ELMERZA 03.mp3
SHAUAJ ELMERZA 04.mp3
SHAUAJ ELMERZA 05.mp3
SHAUAJ ELMERZA 06.mp3
SHAUAJ ELMERZA 07.mp3
SHAUAJ ELMERZA 08.mp3
SHAUAJ ELMERZA 09.mp3
Tamara1
Tamara_01.mp3
Tamara_02.mp3
Tamara_03.mp3
Tamara_04.mp3
Tamara_05.mp3
Tamara_06.mp3
Tamara_07.mp3
Tamara_08.mp3
Tamara_09.mp3
Tamara_10.mp3
Tamara_11.mp3
Tamara2
Track_01.mp3
Track_02.mp3
Track_03.mp3
Track_04.mp3
Track_05.mp3
Track_14.mp3
Track_15.mp3
Tamara3
TAMARA-1.MP3
TAMARA-2.MP3
TAMARA-3.MP3
TAMARA-4.MP3
TAMARA-5.MP3
TAMARA-6.MP3
TAMARA-7.MP3
TAMARA-8.MP3
TAMARA-9.MP3
Turkiye
TURKEY 01.mp3
TURKEY 02.mp3
TURKEY 03.mp3
TURKEY 04.mp3
TURKEY 05.mp3
TURKEY 06.mp3
TURKEY 07.mp3
TURKEY 08.mp3
TURKEY 09.mp3
TURKEY 10.mp3
TURKEY 11.mp3
TURKEY 12.mp3
TURKEY 13.mp3
TURKEY 14.mp3
TURKEY 15.mp3
Tut Zaur
TUT ZAUR 01.mp3
TUT ZAUR 02.mp3
TUT ZAUR 03.mp3
TUT ZAUR 04.mp3
TUT ZAUR 05.mp3
TUT ZAUR 06.mp3
TUT ZAUR 07.mp3
TUT ZAUR 08.mp3
Urdun1
urdun1_1.mp3
urdun1_2.mp3
urdun1_3.mp3
urdun1_4.mp3
urdun1_5.mp3
urdun1_6.mp3
urdun1_7.mp3
urdun1_8.mp3
Urdun2
urdun2a1.mp3
urdun2a2.mp3
urdun2a3.mp3
urdun2a4.mp3
urdun2a5.mp3
urdun2a6.mp3
urdun2a7.mp3
urdun2a8.mp3
urdun2b1.mp3
urdun2b2.mp3
urdun2b3.mp3
urdun2b4.mp3
urdun2b5.mp3
urdun2b6.mp3
urdun2b7.mp3
urdun2b8.mp3
Urdun3
URDON 1.mp3
URDON 10.mp3
URDON 2.mp3
URDON 3.mp3
URDON 4.mp3
URDON 5.mp3
URDON 6.mp3
URDON 7.mp3
URDON 8.mp3
URDON 9.mp3
Wored
01WORED.MP3
02WORED.MP3
03WORED.MP3
04WORED.MP3
05WORED.MP3
06WORED.MP3
07WORED.MP3
08WORED.MP3
09WORED.MP3
10WORED.MP3
11WORED.MP3
12WORED.MP3
13WORED.MP3
14WORED.MP3
15WORED.MP3
Wubih Jankat
gibze.mp3
islamey_zefaug.mp3
kayseri.mp3
quafa.mp3
Wuppertal
wuppertal.txt
wuppertal1.mp3
wuppertal2.mp3
wuppertal3.mp3
wuppertal4.mp3
wuppertal5.mp3
wuppertal6.mp3
wuppertal7.mp3
wuppertal8.mp3
Xacae Timur
TIMUR XACAE 01.mp3
TIMUR XACAE 02.mp3
TIMUR XACAE 03.mp3
TIMUR XACAE 04.mp3
TIMUR XACAE 05.mp3
TIMUR XACAE 06.mp3
TIMUR XACAE 07.mp3
TIMUR XACAE 08.mp3
TIMUR XACAE 09.mp3
TIMUR XACAE 10.mp3
TIMUR XACAE 11.mp3
Xaxpasha Amerxan
XAXPASHA AMERXAN 01.mp3
XAXPASHA AMERXAN 02.mp3
XAXPASHA AMERXAN 03.mp3
XAXPASHA AMERXAN 04.mp3
XAXPASHA AMERXAN 05.mp3
XAXPASHA AMERXAN 06.mp3
XAXPASHA AMERXAN 07.mp3
XAXPASHA AMERXAN 08.mp3
XAXPASHA AMERXAN 09.mp3
XAXPASHA AMERXAN 10 .mp3
Xaxpasha Xasan
XAXPASHA XASAN 01.mp3
XAXPASHA XASAN 02.mp3
XAXPASHA XASAN 03.mp3
XAXPASHA XASAN 04.mp3
XAXPASHA XASAN 05.mp3
XAXPASHA XASAN 06.mp3
XAXPASHA XASAN 07.mp3
XAXPASHA XASAN 08.mp3
XAXPASHA XASAN 09.mp3
XAXPASHA XASAN 10.mp3
XAXPASHA XASAN 11.mp3
XAXPASHA XASAN 12.mp3
XAXPASHA XASAN 13.mp3
XAXPASHA XASAN 14.mp3
XAXPASHA XASAN 15.mp3
XAXPASHA XASAN 16.mp3
Zalim Zamanbi 1
adige_ceug01.mp3
adige_ceug02.mp3
adige_ceug03.mp3
adige_ceug04.mp3
adige_ceug05.mp3
adige_ceug06.mp3
adige_ceug07.mp3
adige_ceug08.mp3
adige_ceug09.mp3
adige_ceug10.mp3
adige_ceug11.mp3
adige_ceug12.mp3
adige_ceug13.mp3
adige_ceug14.mp3
adige_ceug15.mp3
adige_ceug16.mp3
adige_ceug17.mp3
adige_ceug18.mp3
adige_ceug19.mp3
adige_ceug20.mp3
adige_ceug21.mp3
adige_ceug22.mp3
adige_ceug23.mp3
adige_ceug24.mp3
adige_ceug25.mp3
Zalim Zamanbi 2
01_nalmes_zefaug.mp3
02_bjedug_islamey.mp3
03_adige_wuic.mp3
04_islamey.mp3
05_vork_kafe.mp3
06_nalmes_kafe.mp3
Zkaria Nash
Track_01.mp3
Track_02.mp3
Track_03.mp3
Track_04.mp3
Track_08.mp3
Track_09.mp3
Track_10.mp3
Track_13.mp3
Track_14.mp3
Kafkas Aslanı 2
26 May
Kafkas çoban köpeği veya Gürcü çoban köpeği
Kafkasya bölgesine özgü (endemik) bir köpek cinsidir. Bu cins çoban köpeğinin ayrıca alt türleri vardır; ama genel özellikleri açısından birbirlerine benzerler.
Adın kaynağı ve alt türleri
Kafkas çoban köpeği, Gürcüstan doğasının gurur kaynaklarından biridir. Bu köpek cinsi, en eski çağlardan bu yana Gürcü doğal hayatının ayrılmaz bir parçası, Gürcü insanının yakın dostu ve yaşamının sadık yoldaşıdır. Bu köpek cinsinin doğal yaşam alanı yalnızca Kafkasya’dır ve bundan dolayı bu cins “Kafkas çoban köpeği” olarak adlandırılmıştır. Bu ad, bu köpek cinsine Ruslar tarafından verilmiştir. Ancak bu cins, tek tür değildir. Kafkas çoban köpeği, Gürcü çoban köpeği, Azerbaycan çoban köpeği, Dağıstan çoban köpeği ve benzeri alt türlere ayrılır. Gürcüstan coğrafyasında iki tür çoban köpeği bulunmaktadır. Kazbeg veya Gürcü dağ köpeği (k sa tüylüdür) ve Kafkas köpeği (uzun tüylüdür). Kafkas çoban köpeği, Uluslararası Kinoloji Derneği tarafından 1996 yılında tanınmış ve kabul edilmiştir.
Kafkas çoban köpeğinin ortaya çıkışı
Bilim insanları, bu köpek cinsinin ortaya çıkışını Büyük İskender’in Kafkasya seferiyle ilişkilendirmektedirler. Anlatılara göre Büyük İskender’in seferlerinde öncü olarak savaşçı köpekler bulunuyordu. Kafkas çoban köpeği, bu köpekler ile yerli köpeklerin çiftleşmesi sonucunda ortaya çıkmıştır. Genetik açıdan ise, bilim insanları, Gürcü çoban köpeğini Tibet köpeğine yakın bulmaktadırlar.
Özellikleri
Gürcü çoban köpeği, iri yapılı ve kaba görünüşlü bir hayvandır. Uzunluğundan bağımsız özel yapısıyla soğuğa ve sıcağa karşı koruma sağlayan sık tüyleri vardır. Bu türün başta gelen özelliği, hayvanları ve çevreyi beklemesidir. Bu bekleme özelliği, Gürcü çoban köpeğinde hayli gelişmiştir. Bu cins, çevreyi iyi öğrenme, yapacağı işi iyi algılama ve hizmet etme özelliklerine sahiptir. Kafkas ve Gürcü çoban köpeği arasında dış görünüş açısından, tüylerin uzunluğu, baş yapısı, bacak yüksekliği, kulak kesme yöntemi açısından büyük fark vardır. Bununla birlikte bu iki cins huyları açısından birbirlerine benzemektedirler. Her an tetikte olma, dikkat kesilme, güçlü koruma içgüdüsü, Gürcü çoban köpeğinin olduğu gibi Kafkas çoban köpeğinin de temel özellikleridir. Kafkas çoban köpeği, yabancılara karşı saldırgan, ama sahibine ve yakınlarına aşırı bağlı, yumuşak ve sevgi doludur. Özellikle çocuklara karşı yumuşak ve koruyucudur. Tarlada çalışmakta olan anne ve babanın Kafkas çoban köpeğine bebeklerini güvenle bıraktıkları, köpeğin bebeği her türlü tehlikeye karşı koruduğu yaşanmış deneyimlerden hareketle sıkça anlatılır. Kafkas çoban köpeği, her zaman iyi bir yoldaştır. Özel koruma şartları istemez ve soğuk iklime karşı dayanıklıdır.
Kulak ve kuyruk kesme
Diğer Kafkas alt türü çoban köpekleri gibi Gürcü çoban köpeğinin de kulakları kesilir. Bunun nedeni, köpeğin kendisini korumasına yardımcı olmasıdır. Dalaşma sırasında düşmanlarının köpeğin kulaklarına dişlerini geçirmesi bu yolla engellenmiş olur. Ancak Gürcü çoban köpeğinin kuyruğu kesilmez, aksine uzun ve kıvrık kuyruk bu köpek cinsinin gücünün ve güçlü görüntüsünün tamamlayıcısıdır. Gürcü çoban köpeği pek çok renkte olabilir ve beyaz renkte olanları da vardır.
Gebelik ve yavrulama
Gürcü ve Kafkas çoban köpeği iki yaşında erişkinliğe ulaşır. Bu cinsin gebelik süresi yaklaşık iki aydır (58-63 gün). Doğurduğu yavru sayısı 1-16 arasında değişir, ama ortalama 7-9 yavru doğurur. Yılda iki kez yavruladığı da olur.
Soyunun korunması çalışmaları
Günümüzden on yıl önce Kafkas ve Gürcü çoban köpeğinin soyunun kurtarılması ve korunması için çalışmalar başlatılmıştır. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Rusların Gürcü ve Kafkas çoban köpeklerini Rusya’ya götürmeleri sonucunda bu endemik cinsin soyunun ortadan kalkması tehlikesi ortaya çıkmıştır. 1993 yılında Gürcüstan coğrafyasında safkan çoban köpeği sayısı onlarca denebilecek kadar azdı. Gürcü bilim insanları bu konuyla ilgilenmeye başladılar ve günümüze değin Kafkas ve Gürcü çoban köpeği sayısını 1.000’e değin çıkarmayı başardılar.
Çakira cinsi
Gürcüstan’da eskiden “Çakira” adlı endemik avcı köpeği cinsi bulunuyordu; ama bu cinsin soyu günümüzde ortadan kalkmış bulunmaktadır.
Kuzey Kafkasya Halk Dansları
23 May
Hulusi Üstün
Dünya kültür haritasında büyük özgünlük sergileyen Kuzey Kafkasya’da halk dansları da gerek ritim, gerek müzik, gerek figür olarak farklı etnik grupların karakterlerini, geçmişlerini, ve sosyal dinamiklerini yansıtması açısından ayrıca incelenmesi gereken bir konudur.
Tarih boyunca bu dağlardan gelip geçen halklar bu coğrafyada yaşamanın gereği olan sürekli devinim ve aktiviteyi danslarına da taşımışlardır. Kafkasya’da dans, hem duyguların, hem beşeri ilişkilerin ifadesi olarak gerek neşede, gerek hüzünde, gerek barışta, gerek savaşta Kafkas insanının yaşam karşısındaki duruşunun önemli bir ifadesidir. Yaşanılan sürgün ve soykırımlara rağmen bölge halkının dipdiri bir şekilde varlığını sürdürmesinin önemli dinamiklerinden birisi de danstır. Dünyanın her yanına dağıtılmış sürgün nesiller hala yaşadıkları her yerde aynı müzik eşliğinde aynı dansları yaparak kültürel kimliklerini yaşatmaktadır. Bir Ürdünlü Çerkesin, bir Kosovalı Çerkes ile, bir Türkiyeli ile birlikte dans edebilmesi ulusal kültürün tarih boyunca hiçbir sürgün halkın beceremediği kadar korunduğunu göstermesi açısından enteresandır.
Yöresel dansların incelenmesinde Kuzey Kafkasya bölgesel olarak özgün bir bütünlük, kendi içinde de çeşitlilik sergiler. Kuzey Batıdaki dans figürleri ile Orta Kafkasya, Doğu Kafkasya figürleri temelde ortak bir tavrın bölgesel nüanslarla sergilenişini gözler önüne serer. Tüm bölgede dansların temel özelliği erkekte mağrur, yılmaz bir erkeksiliğin, kadında zarif ve ince bir kadınsılığın gözlemlenmesindedir. Bunun yanında aynı figürlerle yapılan toplu dansların az olması dansta sınırsız bir figür çeşitliliğinin ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Kafkas insanının teşkilatçı, bireyci ve bağımsız yapısını danslarında gözlemlemek mümkündür. Yaşama sevinci kadar hüzün, ölüm ve felaketler de danslarda ifadesini bulur.
Sürgün öncesi kabileler arasında farklı olan danslar sürgün coğrafyasında tüm kabileler tarafından benimsenmiş ve sergilenir olmuştur. Bununla birlikte hala her dansın çıktığı kabileyi tespit etmek mümkündür.
Batıdan doğuya doğru Kuzey Kafkasya’da görülen dansların başlıcalarını sayacak olursak;
1-Abhaz dansları
Özgün Kafkas motifleriyle Karadeniz figürlerinin belirgin olduğu danslardır. Apsuwa adıyla anılır. Çoğunlukla bölgenin her yerinde olduğu gibi bir kadın bir erkek olarak oynanır. Kadın ve erkek aynı ayak figürlerini aynı hız ve ritimle yapar. Çiftlerin uyumu son derece önemlidir. Danslar, bir buçuk vuruşluk tempoyla (kalp ritmi) yapılır. Diğer gençler tahtalara vurup vokal yaparak müziğe eşlik ederler. Oyunlar ya Atgara (düğün) adı verilen büyük eğlencelerde ya da Açare adı verilen küçük eğlentilerde sergilenir. Türkiye’de Adapazarı, Düzce, Eskişehir çevresinde yaygındır.
2-Adiğe dansları
A) A) Wuig. Grup halinde sergilenen bir danstır. Politeist döneme ait bir dini tören kalıntısıdır. Kız erkek kol kola veya el ele tutuşarak ağır bir ritim eşliğinde ortak figürler yaparlar. Günümüzde düğün açılış ve kapanışları bu dansla yapılır. Tüm yörelerde bilinir.
B) B) Tlaperuj. Abhaz danslarına benzer. Parmak uçlarında yapılan dans anlamına gelir. Bir çiftin uyumlu ayak hareketleriyle sergilenir. Güney Marmara ve Düzce havalisinde oynanır.
C) C) Zefako. Ağır bir müzik eşliğinde eşlerin birbirlerine karşılıklı yaklaşıp uzaklaşarak oynadıkları bir oyundur. Kafe’nin kıyı kabilelerinde görülen şeklidir diyebiliriz. Eskişehir’de sıklıkla oynanır ama adı bilinmez.
D) D) Kafe. Kabardey dansıdır. Son derece ağır başlı, ince figürlerle aristokrat Kabardey yapısı ortaya konulur. Ğıbze adı verilen ağıtlar veya ağır sevda şarkıları eşliğinde oynanır. Türkiye’de Uzunyayla, Tokat, Bandırma ve Amasya’da sıklıkla oynanır.
3-Asetin Dansları
(Şimd) Aynı hizada kol kola girmiş çiftlerce oynanan bir oyundur. Grup halinde kol kola girilmesi bir acem figürü olarak değerlendirilebilir fakat mağrur duruşlar, ağır hareketler ve müzik tüm yönleriyle Kafkasya’yı yansıtır.
4-Çeçen Dansları
Çeçenlerce Lovzır, Kabardeylerce Şeşen, Kafkasya dışında Şeyh Şamil, Lezginka olarak anılan hareketli bir danstır. Düzenli bir kalıp çerçevesinde oynanmaz ve bu haliyle Çeçen yapısını ortaya koyar. Genel olarak savaş dansları olarak kabul edilir.
5-Dağıstan Oyunları
Kumuk, Lezginka gibi oyunlardır. Temelde diğer bölgelerin danslarıyla büyük ortaklıklar taşımakla birlikte daha Asyalı motifler içerir. Kadın figürlerinde bariz farklar vardır. Kıyafet diğer yörelerdeki kadar üniform değildir. Farklı ritimler, farklı enstrümanlar eşliğinde Dağıstan coğrafyasının etnik zenginliğini yansıtır.
MÜZİK ALETLERİ
1-Yaylı Çalgılar
Genel olarak tüm Karadeniz havalisinde kullanılan kemençe tarzı enstrümanlardır. Abhazlarda Apkhertze, Adiğelerde Şık’epşıne adı verilir. At kılından üç dört teli vardır. Bu enstrüman eğlencelerden ziyade toplantılarda çalınır. Savaş şarkıları ve ağıtlar bu enstrüman eşliğinde söylenir.
2-Körüklü Çalgılar
Abhazlarda Amerzakan, Karaçay-Balkarlarda Kobuz, Adiğelerde Pşıne veya Apepşıne, Çeçenlerde pondur adı verilen tek ya da çok perdeli, sekiz ya da daha çok baslı bir armonika şeklidir. Diasporada hala kullanılmakla birlikte daha gelişmiş şekli olan akordeon da yaygın olarak kullanılmaktadır.
3-Vurmalı Çalgılar
Doli (koltuk davulu) ve phaiç adı verilen bir çeşit kastanyet kullanılır.
4-Üflemeli Çalgılar
Kaval türleridir. Kamalıpşıne adı verilir.
Kafkas Müziği
22 May
Müzik, Adıge halkının yoldaşı olmuş, acısını paylaşmış, sevincine ortak olmuştur. Kültürel mirası yeni nesillere en iyi bir şekilde aktaran Adige şarkıları olmuştur. Adıgelerin dünya görüşleri berrak bir şekilde şarkılarına aynen yansır. Bu şarkılarda özgürlüğü korumak için akla, cesarete ve insaniliğe ihtiyaç olduğu vurgulanır. 1869 yılında Tereke Vedomost’da yayımlanan “Adıge Şarkılarının Karakteristiği” adlı makalede şunlar kaydedilmektedir:
“Adıge halkının, şarkılarından başka hiçbir kültürel değeri olmasa da halkın yaşantı ve varlığını yalnız bu şarkılardan anlamamız mümkündür.”
Genç olsun, yaşlı olsun herkes isminin şarkıya konu olmasını en güzel hediye olarak kabul ederdi. Adıge insanı için en onursuz davranış korkaklıktı. Korkak bir kimlik olarak şarkılara konu olmaktan daha büyük bir utanç yoktu Adige için. Güzel huylu ve derin bir toplumsal terbiyeye sahip olan bir kızın, ismi unutulmasın ve herkes onu örnek alsın diye adı şarkılara konu edilirdi.
“Hatramme Ya Paq” adlı şarkı bu tür şarkılara bir örnektir. Bu şarkı Nethuace köyünde bestelenmiştir. Hatram ailesinin Paq ismindeki güzel huylu kızı için methiyeler içeren şarkı, günümüze kadar ulaşan toplumsal içerikli eski bir şarkıdır. İşte bu şarkının sözlerinden birkaç satır:
Hatramlerin güzel kızı Paq
Tahta takunyayla gezinir
Misafirhanesi dolu olan Paq
Altın işlemeli elbise giyinir
Parmakları iğneye şarkı söyletir
0 İstanbul tüfeği gibi hızlıdır
Teni kuştüyü yumuşaklığında
Geyik boyunlu güzel Paq’ın
Olgun kızdır benim güzel Paq’ım.
Kafkasya’ya gelen birçok gezginin ilk dikkatini çeken de buradaki müzik kültürü olmuştur. Hatta bestelerinde Adıge müziğine yer vermiş müzisyenler de vardı. Dünyaca ünlü Rus müzisyen ve bestecilerinden M. Glinke, M. Balakirev, A. Alyabev gibi birçokları Adıge şarkı ve bestelerini biliyor ve eserlerinde kullanıyorlardı. Örneğin; M. Glinke 1823 yılında Kafkasya’ya gelmiş, Adıge müziği ile tanışmıştı. Onun yaptığı “Çerkeslerin Marşı” adlı beste Adıge müziğini, melodisini ve bestelerini çok beğendiğini ispatlar niteliktedir. Bu kompozitör opera niteliğinde yazdığı en uzun şiiri olan “Ruslan ile Lyudmile”de de Adıge müziği ve melodisinden faydalanmıştır.
Kompozitör A. Alyabev’in 1832 ile 1839 yıllarında Kafkasya’da bir süre kaldıktan sonra yazdığı bestelerinden ikisi “Kabarteyevored” (Kabartay Şarkısı), “Çerkesvored” (Çerkes Şarkısı) adını taşır. M. Balakirev 1862-1863 ve 1869 yıllarında Kafkasya’yı ziyaret etmiş, Adıgelerle birlikte yaşamış, şarkılarını dinlemiş ve derlemeler yapmıştı. Bu derlemelerden faydalanarak piyano için büyük bir beste yapmıştı. Avrupa’da da bilinen bu bestenin adını kompozitör Balakirev, İslamiy olarak belirlemişti. Gezginlerin anlattıklarına göre, altın işlemeli silahları, el sanatları ve diğer sanat eserlerini ortaya çıkaran sanatçıların, bestecilerin ve saz ustalarının bıraktığı zengin miras diğer birçok halklara ilham kaynağı olmuştur.
Şarkılar Adıgeler için sadece bir eğlence ve zaman öldürme aracı değil, derin anlamı olan sanatsal bir uğraştı. Bebek beşikte iken annesinin Beşik Şarkısı anlamına gelen Kuşevored ninnisi ile, yürümeye başladığında babasının misafirhanesinde söylenen kahramanlık şarkılarıyla ve eğitim amaçlı diğer şarkı türleriyle hayata hazırlanırdı. Sözler derin felsefi, düşünsel değerler taşır, yurtseverlik, kahramanlık, saygı ve insan sevgisi yeni yetişen gençlere Adığe voredleri (şarkıları) ile aşılanırdı. Peki kimdi bu kadar güzel sözler söyleyip onlara bu kadar güzel besteler yapan insanlar? Bu sorunun cevabını vermek o kadar kolay değil elbette. Basit bir cevap vermek gerekirse onlar iyi birer Kamılepşe, Sıç’epşınewo ve Voredio (ses sanatçısı) idiler. Kamil bildiğiniz sazdan yapılan bir çalgıdır. “Pşe” eki ise onu çalanı simgeleyen bir son ektir. Şıç’epşinevo, kabak kemaneye veya kemençeye benzeyen telleri at kuyruğundan yapılan bir mızrapla çalınan bir çalgıdır. Zaten anlamı da at kuyruğu çalgısıdır. Sonundaki wo eki de onu çalan anlamında bir son ektir. Ancak belge eksikliği nedeniyle bu tür ustalardan ismini sayabileceğimiz kişi sayısı birkaç kişiyi geçmez. Herkes bilir ki, Adıgeler özgürlük savaşları yüzünden tarih boyunca eğitim öğretime pek zaman bulamamışlardır. Bu nedenle tarihimizde meydana gelmiş pek çok sosyal-kültürel olay belgelere geçmemiştir.
Stavropol’da bir lisede öğretmenlik yapan Kusikov , 1860 yılında Adıge kültürü ile ilgili yazdığı makalelerde şöyle der:
“Dağlılar özgürlüklerini kaybettiklerinde korkarım ki yavaş yavaş ulusal kimliklerini de kaybedeceklerdir. Bu uzun zaman alabilir. Ancak kimlik kaybının farkına vardıklarında geçmiş yüzyıllardaki kültürel yaşantıyı canlandıracak birçok eserin ortadan yokolduğunu anlayacaklar. Bu da ulusun tarihinde boşlukların doğmasına neden olacaktır. 19.yüzyılda yaşamış ünlü bir Adige olan Han Ceri, Adıge müziğine ilişkin olarak bir yazısında şunları kaydediyor:
“Yüreğimi burkan bir şey vardır ki o da; Adıge halkının yaşadığı savaş ve felaketler yüzünden şarkıcılarımızın birer birer yok olmasıdır.”
Mirasın korunması için ne yapılmalı?
Adıge kültürünün canlandırılması doğrultusunda yıllarca hiçbir çalışma yapılmamıştır. Kültürel çalışmalar ancak 1922 yılında Adıge ülkesinin özerklik statüsüne kavuşmasından sonra yapılmaya başlandı. 0 zamanlar Adıge kültürünün benzersiz mirasını toplamak ve belgelemek amaçlanmıştı. 1925 yılında oluşturulan Etnografik Müzik Araştırma Grubu çalışmaya başladı. Bu, Adıge kültürünün müzik alanındaki mirasını derlemek için atılan ilk adımdı. Sonraları bu tür araştırma grupları çoğalarak çalışmalarını yoğunlaştırdı. Köylerde müzik derlemeleri yapan bu grupların elemanları müzik eğitimi almış kişilerdi. Bu eğitimli müzisyenlerden biri de Mihail Gnesin idi. Bu ünlü profesör araştırma grubunda çalışmalarını tamamladıktan sonra, “Çerkes Voredher” (Çerkes Şarkıları) adlı bir makale yazdı. Bu makalede şunlar yazılıydı:
“Çerkeslerin müzik kültürü ilginç bir yapı arz eder. 0 ulusun sahip olduğu büyük bir müzik kültürünün varlığını kanıtlar.”
Gnesin, Adıgelerin müzik sanatına profesyonelce yaklaşmalarının Adıge kültürünü daha da geliştireceğine inanıyordu. Nitekim böyle oldu ve her geçen gün müzik kültürü bir adım daha ilerledi. Adıge müzik sanatının günümüzde ulaştığı düzey bunun kanıtıdır. Herkes bilir ki bugün büyük bir kültüre sahip olmanın kuralı o ülkede sanatçıların iyi bir sanat eğitiminden geçmesine bağlıdır. Bunun farkında olan Adıge Özerk Yönetimi 1953 yılında bir grup genci müzik eğitimi almaları gayesiyle Petersburg’daki konservatuara göndermiştir. Bu genç grup 1959 yılında konservatuarı bitirdikten sonra yüksek tahsilli birer ses sanatçısı olarak ülkemize dönmüşlerdir. Adıge halkının onlara olan güvenini boşa çıkarmadan kültürümüzün zenginleşmesine katkıda bulunmuşlardı. Rusya’daki başarılı şarkıcılar listesinde adı geçen Semegu Goşnağo, Şeoj Roze’yi, Peneşu Raye’yi ve ismini sayamadığımız diğer ünlü sanatçıları Adıgelerden hemen hemen bilmeyen yoktur. Bu sanatçıların her biri Adıge kültürü açısından birer ekol olarak tarihe geçmişlerdir. Bu sanatçıların kimi sahneyi seçmiş, kimi de kendini gençlerin müzik eğitimine adamıştır.
Peneşu Raye ve Ahcego Şeban 1960 yılında açılan Adıge Müzik Okulu’nda görev almışlardır. Bu iki sanatçı birçok gence örnek olarak onların müzik sanatına bağlanmalarını sağlamışlardır.
Adige müziği ve folkloru birçok kısımdan oluşur ve her biri araştırmaya muhtaçtır.
Bu kısımları şöyle sıralayabiliriz: Nart voredleri, konulu voredler, kahramanlık voredleri, iç voredleri, şaka-alay voredleri, yaralı ve hastaları tedavide kullanılan voredler, ağıtlar-ğıbze voredleri, dans voredleri…
Not: Bu yazı Lh’ıhuç Anzavur’un Kafkasya Yazıları’nda yayınlanan bir çalışmasından derlenerek yeniden edit edilmiştir. Yazının tamamı için bak: Kafkasya Yazıları – Sonbahar/Kış 98/Yıl: 1 Sayı:3 (F.T)
Kafkas Müzik Aletleri
22 May
Adığe kültürünü zenginleştiren farklı konulardaki voredlerin farklılığı sadece melodi ve sözlerden kaynaklanmaz. Aynı zamanda müzik aletlerinin farklılığı açısından da kısımlara ayrılır:
- Bjemıy
- Kamıl
- Sırın
- Şıç’epşın
- Pşınakheb
- Pşınet’arku
- Epepşın
- Pheç’iç’
- Şot’ırıp’
- Adığe Pşın
- Nakıre.
Bu müzik aletleri günümüze kadar gelmiştir. Ancak artık kullanılmayan birçok müzik aleti de bulunmaktadır. Bütün bu müzik aletlerinin ayrı ayrı hikayeleri vardır.
Adıgeler’in çok değer verdiği ve herkesin çok severek dinlediği müzik aletleri Kamılepş, Sıç’epşın ve Pheç’iç’tir. Adıge müzik kültüründe Kamılepş’in her zaman için belirgin bir yerinin olduğu herkesçe bilinir. Bu çalgı eskiden düğünlerin en gözde çalgısı idi. Tevçoj Tzığo, “Mefeko Vurısbiy” adlı şiirinde Kamilepş’den şöyle söz eder.
Kamilepş’ler yarışır
Yırtılırcasına çalınır
Ceguak’olar canlanır
Vokalistleri bağırır
Hatıyak’o kızları oyuna çıkarır
Sanırsın ki düğün yeni başlıyor.
En eski enstrümantel: Kamil
Kamıl Adığe müzik aletlerinin başını çeker. Bilimadamlarının söylediklerine göre, Kamıl enstrümantal değer olarak Adıgelere toplayıcılık döneminden sonra gelen çobanlık döneminin ileri zamanlarında girmiştir. Onlar, Kamıl’ı icat edip Adıgelere kazandıranın çobanlar olduğunu kabul ederler. 0, adını bir bataklık bitkisi olan Kamıl’den (Türkçesi saz) alıyor olsa da; sonraki yüzyıllarda bu çalgının daha da mükemmelleştirilmesi ve uzun süreli kullanımının mümkün kılınması için odundan ve metalden yapılması, gümüş gibi değerli madenlerle de süslenmeye başlanması gündeme gelmiştir. Adıgelerin bunca sevdikleri Kamıl, ne yazık ki, uzun zamandır kullanılmamaktadır. Bunun nedeni Adıgelerin, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Pşıne’yi kullanmaya başlamalarıdır. Günümüzde düğünlerin yegane çalgısı Adıge Pşınesi ise de, Kamıl, Adıge düğünlerinin yüzyıllar boyunca yükünü taşımış ulusal bir çalgıdır.
Şıç’epsine
Şıç’epsıne de Adığeler’in çok değer verdiği bir müzik aletidir. Halkın bu enstrümana çok büyük değer verdiğini çok kaliteli şıç’epşınelerin üretilmesinden ve çok değerli şıç’epsıne ustalarının her zaman yetişmiş olmasından anlıyoruz.
Pheç’ıç
Pheç’ıç’ Adıge müzik aletlerinin en eskisidir. Adıgeler her zaman için Pheç’iç’e büyük değer vermişlerdir. 0, düğünlerin neşesine neşe katan, müzikten duyulan hazzı doruğa çıkaran bir enstrümandır. Ancak Pheç’iç’in önemini yalnız bu sözlerle anlatmak yetersiz kalır. Pşınavo’nun (Pşıne sanatçısı) çaldığı müziğin inceliklerine vurgu yaparken müziğin derli toplu, net hale gelmesini sağlar. Pşıne ile çalınan müzik, özellikle dans müziği Pheç’iç’ olmadığı sürece insana pek haz vermez. Yüzyıllardır halkın bestelediği dans müziklerinde Pheç’iç’in de sesini duymak mümkündür. Nasıl ki ezginin içinden birkaç notayı aldığımızda bestenin bütünlüğünü bozmuş oluyorsak Pheç’iç’siz Yıslamiy, zefak’u, zıhalhat ve vıc’ın bütünlüğünü ve estetiğini bozmuş oluruz. Kheşo voredi (dans müziği) Pşıne ve Pheç’iç’ ile birlikte dinlerken kulak zevkimizi okşayan ve ruhumuzu dinlendiren müzik gençlerin kanını kaynatırken, yaşlı birini de gençleştirmektedir. İşte Pheç’iç’in gücü ve yeteneği burada ortaya çıkar. Başka bir deyişle, müzik kültürünün özünde şarkı notaları ile birlikte müzik aletlerinin güzel bir uyumu vardır.
Editörün notu: Bu yazı Lh’ıhuç Anzavur’un Kafkasya Yazıları’nda yayınlanan bir çalışmasından derlenerek yeniden edit edilmiştir. Yazının tamamı için bak: Kafkasya Yazıları – Sonbahar/Kış 98/Yıl: 1 Sayı:3, (F.Taştekin)